Ceftriaxone trong cấp cứu và hồi sức
Tra nhanh: xác định ổ nhiễm, nguy cơ Pseudomonas/ESBL, chức năng gan–thận, tuổi và calci truyền tĩnh mạch. Ceftriaxone không phủ Pseudomonas, enterococcus hoặc MRSA.
Chỉ định thường gặp
Ceftriaxone là cephalosporin thế hệ 3 dùng trong viêm phổi cộng đồng, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết do vi khuẩn nhạy, viêm bể thận và một số nhiễm khuẩn ổ bụng khi phối hợp thuốc kỵ khí. Lựa chọn phải theo kháng sinh đồ địa phương; không dùng như thuốc “phổ rộng mặc định” cho mọi sepsis ICU.
Liều người lớn tham khảo
| Bệnh cảnh | Liều thường dùng |
|---|---|
| Nhiễm khuẩn thông thường–nặng | 1–2 g IV mỗi 24 giờ |
| Viêm màng não/nhiễm CNS | 2 g IV mỗi 12 giờ theo phác đồ chuyên biệt |
| Lậu không biến chứng | dùng phác đồ hiện hành, không suy từ bảng ICU |
Đa số người chỉ suy thận hoặc chỉ suy gan không cần hiệu chỉnh khi liều ≤2 g/ngày. Nếu đồng thời suy gan và suy thận đáng kể, nhãn khuyến cáo không vượt quá 2 g/ngày nếu không có giám sát chuyên sâu. CRRT, tăng thanh thải thận, giảm albumin và nhiễm CNS cần đánh giá riêng.
Pha–truyền và tương kỵ quan trọng
- Hoàn nguyên và truyền theo nhãn của đúng chế phẩm.
- Không pha hoặc truyền đồng thời trong cùng đường với dung dịch chứa calci khi có nguy cơ kết tủa; tuân thủ quy trình rửa dây và cảnh báo đặc biệt ở trẻ sơ sinh.
- Không trộn chung tùy tiện với kháng sinh khác trong cùng bơm/dây.
Theo dõi và cảnh báo
- Đáp ứng lâm sàng, cấy và xuống thang sau 24–72 giờ.
- Phản vệ, ban nặng, giảm tế bào máu, tiêu chảy do C. difficile.
- Bùn mật/đau hạ sườn phải, tăng bilirubin; nguy cơ cao hơn khi liều cao, nhịn ăn hoặc điều trị kéo dài.
- Độc thần kinh có thể xảy ra khi tích lũy, đặc biệt người cao tuổi/suy thận.
Điểm thực hành
- Không có hoạt tính tin cậy với Pseudomonas.
- Viêm màng não cần liều và phối hợp theo tuổi/tác nhân, không dùng liều viêm phổi.
- Luôn kiểm tra tương hợp với calci truyền tĩnh mạch.
- Ceftriaxone có thể làm INR tăng ở người thiếu vitamin K/dinh dưỡng kém; theo dõi khi có nguy cơ.
Tài liệu tham khảo
- Paw HGW, Shulman R. Handbook of Drugs in Intensive Care: An A-Z Guide. 7th ed. Cambridge University Press; 2025. doi:10.1017/9781009429702.
- DailyMed. Ceftriaxone for injection: prescribing information. https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/getFile.cfm?setid=5cd2d96f-83e5-4326-ae87-d0ede4ba493a