Chọn FiO₂ trên máy thở
Vị trí trong lộ trình: Bài 23/55 — Cài đặt và đánh giá lại.
Mục tiêu thực hành
Sau bài này, người đọc phải có thể vận dụng chọn fio₂ trên máy thở để mỗi nút chỉnh phải gắn với một mục tiêu sinh lý và một kế hoạch đánh giá đáp ứng.
Định nghĩa và tổng quan
FiO₂ là phân suất oxy trong khí hít vào. Trong hệ thống kín của máy thở, FiO₂ cài thường chính xác hơn oxy thường quy, nhưng vẫn cần kiểm tra nguồn khí, cảm biến và rò. FiO₂ điều trị giảm oxy; không sửa trực tiếp xẹp phổi, shunt, thiếu máu, cung lượng tim thấp hoặc rối loạn sử dụng oxy mô.

Nguyên tắc khởi đầu và giảm liều
Trong tiền oxy hóa và giai đoạn nguy kịch quanh đặt ống, có thể cần FiO₂ 1,0 để tạo dự trữ. Ngay sau khi xác nhận đường thở và ổn định, giảm FiO₂ từng bước về mức thấp nhất duy trì mục tiêu SpO₂/PaO₂. Không để FiO₂ 1,0 kéo dài chỉ vì chưa có khí máu.
AARC đề nghị SpO₂ 94–98% cho đa số người lớn nhập viện và 88–92% cho người bệnh COPD [1]. Tuy nhiên, mục tiêu ICU tối ưu còn chưa chắc chắn: thử nghiệm PILOT trên 2.541 người lớn thở máy không thấy khác biệt số ngày sống không thở máy giữa mục tiêu thấp (88–92%), trung gian (92–96%) và cao (96–100%) [2]. Vì vậy cần theo protocol địa phương và cá thể hóa cho tổn thương não, ngộ độc CO, bệnh tim bẩm sinh, thai kỳ hoặc tăng CO₂.
Cách chỉnh FiO₂
- Xác nhận SpO₂ đáng tin: waveform, tưới máu, cử động, vị trí đầu dò.
- Đặt mục tiêu SpO₂ cụ thể trong y lệnh.
- Nếu dưới mục tiêu, kiểm tra người bệnh–ống–máy và nguyên nhân trước khi chỉ tăng FiO₂.
- Tăng FiO₂ để cứu nguy đồng thời xử trí tắc ống, tràn khí, xẹp/phù, thuyên tắc hoặc sốc.
- Khi trên mục tiêu, giảm FiO₂ sớm; đánh giá lại sau mỗi thay đổi.
- Dùng khí máu khi giảm oxy nặng, nghi tăng CO₂, SpO₂ không tin cậy hoặc cần tính P/F.
FiO₂ và PEEP
FiO₂ và PEEP không hoán đổi đơn giản. Tăng FiO₂ nhanh và ít ảnh hưởng huyết động nhưng không huy động phế nang; PEEP có thể giảm shunt nhưng gây quá căng/tụt huyết áp. Trong ARDS, dùng bảng PEEP–FiO₂ hoặc protocol đã chuẩn hóa, rồi cá thể hóa theo Crs, ΔP và huyết động [3].
Nếu cần FiO₂ cao dai dẳng, tìm:
- Tuột/tắc ống hoặc rò hệ thống.
- Xẹp, đàm, viêm/phù phổi hoặc tràn khí.
- Shunt lớn, thuyên tắc, suy thất phải hoặc cung lượng tim thấp.
- Tư thế không thuận lợi; cân nhắc nằm sấp trong ARDS nặng theo guideline.
- Lỗi nguồn oxy/cảm biến FiO₂.
Độc tính và giới hạn đo
FiO₂ cao kéo dài góp phần stress oxy hóa và xẹp do hấp thu; nguy cơ phụ thuộc nồng độ, thời gian và phổi nền. Pulse oximetry không phát hiện ngộ độc CO đáng tin và có thể sai khi tưới máu kém, methemoglobin hoặc cử động. PaO₂ cao không bảo đảm DO₂ nếu Hb hoặc cung lượng tim thấp.
Các điểm thực hành quan trọng
- FiO₂ là thuốc: có mục tiêu và phải giảm liều.
- Dùng FiO₂ cao quanh đặt ống, rồi giảm sớm.
- Ghi mục tiêu SpO₂, không chỉ FiO₂.
- SpO₂ không đánh giá Hb và cung lượng tim.
- FiO₂ không điều trị xẹp hoặc shunt nền.
- Nhu cầu FiO₂ tăng là dấu hiệu chẩn đoán.
- Cân bằng FiO₂ với PEEP theo cơ học và huyết động.
- Khí máu cần khi SpO₂ không tin cậy hoặc suy hô hấp nặng.
Tích hợp tại giường
Không diễn giải chọn fio₂ trên máy thở như một con số hoặc hình ảnh đứng riêng. Trước mọi thay đổi, hãy ghi rõ vấn đề cần sửa, biến sẽ điều chỉnh và dấu hiệu dùng để xác nhận đáp ứng. Sau can thiệp, đánh giá lại người bệnh, trao đổi khí, huyết động và đồ họa trong cùng điều kiện đo; nếu kết quả không phù hợp dự đoán, quay lại kiểm tra chẩn đoán cơ chế.
Câu hỏi tự kiểm tra
Ở người bệnh hiện tại, bất thường quan trọng nhất là gì, dữ liệu nào xác nhận cơ chế đó, thay đổi nào ít rủi ro nhất và bạn sẽ đánh giá lại bằng chỉ số nào? Nếu chưa trả lời đủ bốn câu, chưa nên chỉnh máy chỉ dựa vào một trị số hoặc một dạng sóng.
Tài liệu tham khảo
- Piraino T, Madden M, Roberts KJ, Lamberti J, Ginier E, Strickland SL. AARC Clinical Practice Guideline: Management of Adult Patients With Oxygen in the Acute Care Setting. Respir Care. 2022;67(1):115-128. doi:10.4187/respcare.09294. PMID:34728574. https://doi.org/10.4187/respcare.09294
- Semler MW, Casey JD, Lloyd BD, et al. Oxygen-Saturation Targets for Critically Ill Adults Receiving Mechanical Ventilation. N Engl J Med. 2022;387(19):1759-1769. doi:10.1056/NEJMoa2208415. PMID:36278971. https://doi.org/10.1056/NEJMoa2208415
- Fan E, Del Sorbo L, Goligher EC, et al. An Official ATS/ESICM/SCCM Clinical Practice Guideline: Mechanical Ventilation in Adult Patients with Acute Respiratory Distress Syndrome. Am J Respir Crit Care Med. 2017;195(9):1253-1263. doi:10.1164/rccm.201703-0548ST. PMID:28459336. https://doi.org/10.1164/rccm.201703-0548ST