NEWBIE ICUTra cứu nhanh
Trang chủ›Thư viện›Bệnh lý
Bệnh lý · Tiêu hóa và gan mật

Suy gan cấp: chẩn đoán, ổn định và chuyển ghép gan

Suy gan cấp (acute liver failure, ALF) là tổn thương gan cấp gây rối loạn đông máu, thường INR ≥1,5, và bệnh não gan ở người không có xơ gan trước đó. Đây là hội chứng hiếm nhưng tiến triển nhanh, có thể gây phù não, suy đa tạng và tử vong;

THỜI GIAN ĐỌC
4phút
CẬP NHẬT
2026-08-10
PHẠM VI
Tham khảo lâm sàng
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH4 phút đọc

Suy gan cấp: chẩn đoán, ổn định và chuyển ghép gan

Định nghĩa và tổng quan

Suy gan cấp (acute liver failure, ALF) là tổn thương gan cấp gây rối loạn đông máu, thường INR ≥1,5, và bệnh não gan ở người không có xơ gan trước đó. Đây là hội chứng hiếm nhưng tiến triển nhanh, có thể gây phù não, suy đa tạng và tử vong; ghép gan khẩn là điều trị cứu sống ở người không hồi phục [1].

Dịch tễ, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân thay đổi theo khu vực: ngộ độc paracetamol, tổn thương gan do thuốc, viêm gan virus, viêm gan tự miễn, thiếu máu gan, bệnh Wilson, hội chứng Budd–Chiari và nguyên nhân liên quan thai kỳ. Khai thác mọi thuốc kê đơn/không kê đơn, thảo dược, nấm độc, ma túy, du lịch và thai kỳ; không loại trừ paracetamol chỉ vì người bệnh phủ nhận hoặc nồng độ muộn thấp.

Sinh lý bệnh

Mất nhanh khối tế bào gan làm giảm tổng hợp yếu tố đông máu, thanh thải độc chất và điều hòa chuyển hóa. Amoniac cùng rối loạn viêm–mạch máu não góp phần phù não; giãn mạch hệ thống, nhiễm trùng và đáp ứng viêm gây AKI, sốc và suy đa cơ quan.

Biểu hiện lâm sàng và red flags

Mệt, buồn nôn, đau hạ sườn phải, vàng da, hạ đường huyết và thay đổi hành vi/tri giác. Bệnh não độ III–IV có ngủ gà sâu/hôn mê.

Red flags: bất kỳ bệnh não nào kèm INR tăng trong bệnh gan cấp, hạ đường huyết tái diễn, toan lactate, AKI, tụt huyết áp, co giật, đồng tử bất thường, tăng huyết áp kèm nhịp chậm hoặc tiến triển bệnh não nhanh.

Chẩn đoán

  • Xác nhận không có bệnh gan mạn mất bù trước đó; làm AST/ALT, bilirubin, ALP/GGT, INR, glucose, khí máu/lactate, điện giải, phosphate, ure/creatinine, công thức máu và amoniac.
  • Định lượng paracetamol và độc chất; huyết thanh học/PCR virus theo dịch tễ, tự kháng thể và IgG, ceruloplasmin/đồng niệu khi nghi Wilson; thử thai. Cấy máu và khảo sát nhiễm trùng khi chỉ định.
  • Siêu âm Doppler gan–mạch cửa/tĩnh mạch gan; CT não khi dấu thần kinh khu trú hoặc nghi biến chứng, nhưng CT bình thường không loại trừ tăng áp lực nội sọ.
  • Theo dõi diễn biến INR, lactate, pH, creatinine, glucose và mức bệnh não; dùng tiêu chuẩn tiên lượng ghép gan của trung tâm, không dựa vào một trị số đơn lẻ [1].

Điều trị

  • Liên hệ và chuyển sớm đến trung tâm ghép gan ngay khi nghi ALF; không chờ đủ tiêu chuẩn ghép. Quản lý tại ICU, kê đầu cao, tránh hạ natri máu, duy trì oxy và tưới máu [1].
  • Paracetamol: N-acetylcysteine (NAC) tĩnh mạch ngay khi nghi ngờ, kể cả đến muộn; không trì hoãn để chờ nồng độ. NAC cũng có thể có lợi trong ALF không do paracetamol giai đoạn bệnh não sớm theo hướng dẫn ACG [1].
  • Điều trị đặc hiệu: acyclovir khi nghi herpes, corticoid chọn lọc trong viêm gan tự miễn sau hội chẩn, giải áp mạch trong Budd–Chiari, xử trí sản khoa khẩn trong gan nhiễm mỡ cấp/HELLP.
  • Kiểm tra glucose thường xuyên và truyền dextrose khi cần. Điều trị sốc, AKI và nhiễm trùng theo chuẩn; cân nhắc CRRT khi tăng amoniac nặng/AKI/quá tải.
  • Không sửa INR thường quy nếu không chảy máu hay thủ thuật, vì che lấp xu hướng tiên lượng; dùng vitamin K nếu có khả năng thiếu. Bệnh não độ III–IV thường cần đặt nội khí quản bảo vệ đường thở.

Theo dõi và tiên lượng

Theo dõi liên tục thần kinh, huyết động, đường huyết, điện giải, lactate, INR, creatinine và lượng nước tiểu. Tránh kích thích không cần thiết; xử trí sốt, co giật và hạ natri. Tiên lượng phụ thuộc nguyên nhân, mức bệnh não, lactate, INR, AKI và khả năng ghép gan.

Khi nào cần chuyển chuyên khoa hoặc nhập viện

Mọi trường hợp nghi ALF phải nhập viện; người có INR ≥1,5 kèm bất kỳ thay đổi tri giác nào cần hội chẩn trung tâm ghép gan khẩn. Chuyển ICU ngay nếu bệnh não tiến triển, hạ đường huyết, AKI, toan lactate, sốc hoặc cần bảo vệ đường thở.

Các điểm thực hành quan trọng

  1. ALF là bệnh gan cấp + rối loạn đông máu + bệnh não, không phải xơ gan mất bù.
  2. INR tăng không đồng nghĩa tự động phải truyền huyết tương.
  3. Định lượng paracetamol và dùng NAC sớm khi nghi ngờ.
  4. Không chờ bệnh nặng mới gọi trung tâm ghép gan.
  5. Theo dõi đường huyết và tri giác sát.
  6. Bệnh não độ III–IV cần bảo vệ đường thở.
  7. Tìm nguyên nhân song song với hồi sức và đánh giá ghép.
  8. Diễn biến động quan trọng hơn một xét nghiệm đơn lẻ.

Tài liệu tham khảo

  1. Shingina A, Mukhtar N, Wakim-Fleming J, et al. Acute Liver Failure Guidelines. Am J Gastroenterol. 2023;118(7):1128-1153. doi:10.14309/ajg.0000000000002340. PMID: 37377263. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37377263/