NEWBIE ICUTra cứu nhanh
Trang chủ›Thư viện›Bệnh lý
Bệnh lý · Thần kinh

Chết não: điều kiện, thăm khám và xác định theo tiêu chuẩn thần kinh

Chết não/chết theo tiêu chuẩn thần kinh (brain death/death by neurologic criteria, BD/DNC) là mất vĩnh viễn toàn bộ chức năng não, bao gồm thân não; đây là chết của con người , tương đương chết theo tiêu chuẩn tim–phổi, không phải hôn mê ha

THỜI GIAN ĐỌC
4phút
CẬP NHẬT
2026-08-10
PHẠM VI
Tham khảo lâm sàng
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH4 phút đọc

Chết não: điều kiện, thăm khám và xác định theo tiêu chuẩn thần kinh

Định nghĩa và tổng quan

Chết não/chết theo tiêu chuẩn thần kinh (brain death/death by neurologic criteria, BD/DNC) là mất vĩnh viễn toàn bộ chức năng não, bao gồm thân não; đây là chết của con người, tương đương chết theo tiêu chuẩn tim–phổi, không phải hôn mê hay trạng thái thực vật [1,2]. Việc xác định phải tuân luật, quy định quốc gia và quy trình bệnh viện hiện hành.

Nguyên nhân

Nguyên nhân gồm TBI thảm khốc, SAH/ICH, nhồi máu lớn, tổn thương thiếu oxy–thiếu máu và viêm não tối cấp.

Sinh lý bệnh

Phù/tổn thương lan tỏa làm ICP vượt áp lực tưới máu, ngừng tuần hoàn não và mất không hồi phục chức năng đại não–thân não.

Biểu hiện và điều kiện tiên quyết

Người bệnh hôn mê, phụ thuộc máy thở, không có phản xạ thân não. Trước đánh giá phải:

  • Có nguyên nhân tổn thương não thảm khốc đã biết và đủ giải thích, được xem là vĩnh viễn.
  • Loại trừ thuốc an thần, giãn cơ, độc chất, rối loạn chuyển hóa/nội tiết nghiêm trọng; tính thời gian thải theo gan–thận, thân nhiệt và tương tác.
  • Nhiệt độ lõi ≥36°C; sau hạ thân nhiệt ≤35,5°C cần chờ ít nhất 24 giờ sau khi làm ấm ≥36°C [1].
  • Người lớn duy trì SBP ≥100 mmHg và MAP ≥75 mmHg; oxy hóa/thông khí đủ [1].

Không được bắt đầu nếu còn khả năng hạ thân nhiệt, sốc, thuốc hoặc rối loạn chuyển hóa giải thích khám.

Chẩn đoán lâm sàng

Ba thành phần bắt buộc là: (1) hôn mê không đáp ứng; (2) mất mọi phản xạ thân não; (3) ngừng thở tự phát được chứng minh bằng nghiệm pháp ngưng thở [1].

Khám gồm đáp ứng với kích thích đau trên mặt/chi, đồng tử với ánh sáng, giác mạc, vận nhãn đầu–mắt và nhiệt, vận động mặt, phản xạ hầu–ho. Phản xạ tủy có thể còn và không phủ định BD/DNC. Không làm nghiệm pháp đầu–mắt nếu chưa loại tổn thương cột sống cổ.

Nghiệm pháp ngưng thở chỉ tiến hành khi đủ điều kiện và có kế hoạch dừng nếu tụt HA, thiếu oxy hoặc loạn nhịp. Theo đồng thuận 2023, phù hợp BD/DNC khi không có nhịp thở và pH động mạch <7,30, PaCO₂ ≥60 mmHg đồng thời tăng ≥20 mmHg so với nền [1].

Xét nghiệm hỗ trợ

Chỉ dùng xét nghiệm hỗ trợ đã được chấp nhận khi không thể hoàn tất/diễn giải một phần khám hoặc nghiệm pháp ngưng thở. Không dùng để né tránh thuốc an thần, hạ thân nhiệt hay rối loạn chuyển hóa chưa giải quyết. Phương thức được luật/quy trình chấp nhận khác nhau giữa quốc gia; cần tuân tiêu chuẩn địa phương, không tự thay thế bằng xét nghiệm “gần tương đương” [1,2].

Điều trị và xử trí sau xác định

BD/DNC đã xác định đúng nghĩa là người bệnh đã chết; không có “điều trị hồi phục”. Ghi đầy đủ điều kiện, từng thành phần khám, khí máu, thời điểm tử vong và người thực hiện. Giao tiếp với gia đình bằng ngôn ngữ rõ ràng, nhất quán; tách quyết định xác định tử vong khỏi thảo luận hiến tạng. Liên hệ đơn vị điều phối hiến mô–tạng theo luật và quy trình, không để khả năng hiến ảnh hưởng tiêu chuẩn chẩn đoán.

Theo dõi

Trước khi xác định, duy trì sinh lý để khám tin cậy và hội chẩn bác sĩ được pháp luật/cơ sở công nhận.

Khi nào cần chuyển chuyên khoa

Chuyển hoặc xin ý kiến trung tâm thần kinh–hồi sức khi nguyên nhân không rõ, có tổn thương hố sau nguyên phát, ECMO, không thể làm apnea test hoặc bất đồng chuyên môn.

Các điểm thực hành quan trọng

  1. Chết não là chết, không phải hôn mê sâu.
  2. Phải có nguyên nhân thảm khốc đã biết và vĩnh viễn.
  3. Loại trừ thuốc, hạ thân nhiệt, sốc và rối loạn chuyển hóa.
  4. Khám gồm hôn mê, mất phản xạ thân não và apnea test.
  5. Phản xạ tủy có thể còn.
  6. Xét nghiệm hỗ trợ chỉ khi có chỉ định và phải được pháp luật chấp nhận.
  7. Tuân luật/quy trình địa phương và ghi chép đầy đủ.
  8. Tách chẩn đoán tử vong khỏi quyết định hiến tạng.

Tài liệu tham khảo

  1. Greer DM, Kirschen MP, Lewis A, et al. Pediatric and Adult Brain Death/Death by Neurologic Criteria Consensus Guideline. Neurology. 2023;101(24):1112-1132. doi:10.1212/WNL.0000000000207740. PMID: 37821233. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37821233/
  2. Greer DM, Shemie SD, Lewis A, et al. Determination of Brain Death/Death by Neurologic Criteria: The World Brain Death Project. JAMA. 2020;324(11):1078-1097. doi:10.1001/jama.2020.11586. PMID: 32761206. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32761206/