NEWBIE ICUTra cứu nhanh
Trang chủ›Thư viện›Bệnh lý
Bệnh lý · Nhiễm khuẩn

Sepsis ở người lớn: nhận diện sớm, chẩn đoán và xử trí ban đầu

Sepsis là rối loạn chức năng cơ quan đe dọa tính mạng do đáp ứng mất điều hòa của cơ thể với nhiễm khuẩn; trên thực hành, Sepsis-3 xác định bằng SOFA tăng ít nhất 2 điểm liên quan nhiễm khuẩn [1]. Đây là chẩn đoán lâm sàng cần xử trí đồng t

THỜI GIAN ĐỌC
4phút
CẬP NHẬT
2026-08-10
PHẠM VI
Tham khảo lâm sàng
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH4 phút đọc

Sepsis ở người lớn: nhận diện sớm, chẩn đoán và xử trí ban đầu

Định nghĩa và tổng quan

Sepsis là rối loạn chức năng cơ quan đe dọa tính mạng do đáp ứng mất điều hòa của cơ thể với nhiễm khuẩn; trên thực hành, Sepsis-3 xác định bằng SOFA tăng ít nhất 2 điểm liên quan nhiễm khuẩn [1]. Đây là chẩn đoán lâm sàng cần xử trí đồng thời với tìm ổ nhiễm; qSOFA không phải công cụ sàng lọc duy nhất và không được dùng để loại trừ sepsis [1,2].

Nguyên nhân, yếu tố nguy cơ và sinh lý bệnh

Ổ nhiễm thường gặp gồm phổi, tiết niệu, ổ bụng–đường mật, da–mô mềm, catheter và hệ thần kinh trung ương. Nguy cơ cao ở người già, suy giảm miễn dịch, ung thư, xơ gan, bệnh thận, đái tháo đường, mới phẫu thuật/nằm viện hoặc có thiết bị xâm lấn. Viêm hệ thống, tổn thương nội mô, rối loạn vi tuần hoàn và chuyển hóa gây giảm tưới máu, rối loạn đông máu và suy đa cơ quan; huyết áp bình thường không loại trừ giảm tưới máu.

Biểu hiện lâm sàng và red flags

  • Sốt hoặc hạ thân nhiệt, nhịp nhanh, thở nhanh, lú lẫn, thiểu niệu, da nổi bông, CRT kéo dài.
  • Dấu khu trú có thể kín đáo; không có sốt không loại trừ sepsis.
  • Red flags: tụt huyết áp, lactate tăng, SpO₂ giảm, GCS giảm, thiểu/vô niệu, ban xuất huyết, đau vượt mức thăm khám, giảm tiểu cầu hoặc rối loạn đông máu.

Chẩn đoán và tiếp cận ban đầu

  1. ABCDE, NEWS2/đánh giá nguy cơ, đường truyền, monitor và đo lactate sớm. NICE 2025 phân tầng nguy cơ bằng NEWS2 kết hợp dấu hiệu lâm sàng và bối cảnh, không dựa một ngưỡng đơn độc [3].
  2. Lấy ít nhất hai bộ cấy máu từ các vị trí khác nhau và bệnh phẩm ổ nghi ngờ trước kháng sinh nếu không làm chậm điều trị đáng kể [2].
  3. CBC, điện giải–thận–gan, đường huyết, đông máu, khí máu; hình ảnh định hướng ổ nhiễm. Đánh giá SOFA theo hô hấp, đông máu, gan, tim mạch, thần kinh và thận [1].
  4. Loại trừ xuất huyết, sốc tim/tắc nghẽn, phản vệ, suy thượng thận, viêm tụy và nguyên nhân không nhiễm khác.

Điều trị

Trong giờ đầu

  • Hồi sức oxy hóa, thông khí và đường truyền; xử trí đường thở nếu suy hô hấp hoặc giảm ý thức.
  • Với sốc nhiễm khuẩn hoặc khả năng sepsis cao, dùng kháng sinh kinh nghiệm ngay, lý tưởng trong 1 giờ; nếu chưa sốc và chẩn đoán chưa chắc, đánh giá nhanh nguyên nhân nhiễm và không nhiễm trước khi quyết định. NICE 2025 cũng yêu cầu kháng sinh trong 1 giờ ở nhóm nguy cơ cao khi có chỉ định [2,3].
  • Chọn thuốc theo ổ nhiễm, bệnh mắc kèm, dị ứng, kháng sinh gần đây, nguy cơ MRSA/vi khuẩn đa kháng và kháng sinh đồ địa phương; thu hẹp khi có kết quả.
  • Nếu giảm tưới máu, truyền từng bolus tinh thể cân bằng và đánh giá lại bằng CRT, phổi, huyết áp và đáp ứng động; tránh tiếp tục dịch khi không còn đáp ứng. SSC gợi ý ban đầu 30 mL/kg trong 3 giờ ở giảm tưới máu/sốc nhưng đây là khuyến cáo yếu, cần cá thể hóa [2].
  • Kiểm soát nguồn sớm: dẫn lưu, lấy thiết bị nhiễm, giải áp đường mật hoặc phẫu thuật khi cần [2].

Norepinephrine là vận mạch đầu tay; mục tiêu MAP ban đầu 65 mmHg cho đa số người lớn. Có thể thêm vasopressin khi nhu cầu norepinephrine tăng; cân nhắc dobutamine khi giảm cung lượng dai dẳng dù đã đủ thể tích và áp lực [2].

Theo dõi, tiên lượng và nơi điều trị

Đánh giá lặp lại ý thức, CRT, nhiệt độ chi, MAP, nước tiểu, lactate theo xu hướng, nhu cầu oxy/vận mạch và chức năng cơ quan. Rà soát kháng sinh mỗi ngày, điều chỉnh liều theo thận và ngừng nếu chẩn đoán nhiễm khuẩn bị bác bỏ. Mọi sepsis có rối loạn cơ quan tiến triển, lactate tăng, tụt huyết áp, suy hô hấp hoặc cần vận mạch phải nhập viện; hội chẩn ICU sớm nếu không đáp ứng ban đầu.

Các điểm thực hành quan trọng

  1. Sepsis là nhiễm khuẩn kèm rối loạn cơ quan, không đồng nghĩa chỉ với sốt và SIRS.
  2. qSOFA không đủ nhạy để loại trừ sepsis.
  3. Lấy cấy trước kháng sinh nếu không gây trì hoãn có hại.
  4. Kháng sinh trong 1 giờ áp dụng cho sốc hoặc nguy cơ cao; ca chưa sốc cần đánh giá nhanh, có cấu trúc.
  5. Dịch phải đi kèm đánh giá lại; tránh “bolus mù”.
  6. Kiểm soát nguồn quan trọng ngang với kháng sinh.
  7. Theo xu hướng tưới máu và chức năng cơ quan, không chỉ một trị số lactate.

Tài liệu tham khảo

  1. Singer M, Deutschman CS, Seymour CW, et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA. 2016;315(8):801-810. doi:10.1001/jama.2016.0287. PMID: 26903338. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26903338/
  2. Evans L, Rhodes A, Alhazzani W, et al. Surviving Sepsis Campaign: International Guidelines for Management of Sepsis and Septic Shock 2021. Intensive Care Med. 2021;47(11):1181-1247. doi:10.1007/s00134-021-06506-y. PMID: 34599691. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34599691/
  3. National Institute for Health and Care Excellence. Suspected sepsis in people aged 16 or over: recognition, assessment and early management. NICE guideline NG253. Published November 19, 2025. https://www.nice.org.uk/guidance/ng253