NEWBIE ICUTra cứu nhanh
Trang chủ›Thư viện›Bệnh lý
Bệnh lý · Chấn thương

Truyền máu khối lượng lớn trong chấn thương

Truyền máu khối lượng lớn truyền thống được mô tả là ≥10 đơn vị hồng cầu trong 24 giờ, nhưng định nghĩa hồi cứu này quá chậm để kích hoạt điều trị. Thực hành hiện đại dùng diễn biến sinh lý, cơ chế, chảy máu đang tiếp diễn và nhu cầu truyền

THỜI GIAN ĐỌC
4phút
CẬP NHẬT
2026-08-11
PHẠM VI
Tham khảo lâm sàng
HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH4 phút đọc

Truyền máu khối lượng lớn trong chấn thương

Định nghĩa và tổng quan

Truyền máu khối lượng lớn truyền thống được mô tả là ≥10 đơn vị hồng cầu trong 24 giờ, nhưng định nghĩa hồi cứu này quá chậm để kích hoạt điều trị. Thực hành hiện đại dùng diễn biến sinh lý, cơ chế, chảy máu đang tiếp diễn và nhu cầu truyền nhanh để kích hoạt massive transfusion protocol (MTP). Mục tiêu là giao máu nhanh, cân bằng, đồng thời sửa fibrinogen, calci và nhiệt độ cho đến khi cầm máu [1].

Dịch tễ, nguyên nhân và yếu tố nguy cơ

MTP thường cần trong tổn thương mạch lớn, gan/lách, chậu, ngực, vết thương xuyên và đa chấn thương. Dấu dự báo gồm SBP thấp, mạch nhanh, FAST dương, cơ chế xuyên, shock index tăng và nhu cầu hồng cầu ngay tại phòng sốc.

Sinh lý bệnh

Xuất huyết làm mất cả hồng cầu và yếu tố đông máu. Truyền hồng cầu/tinh thể đơn thuần gây pha loãng; fibrinogen thường giảm sớm. Citrate trong chế phẩm gắn calci, hạ thân nhiệt làm giảm enzyme đông máu và tiểu cầu, còn toan làm giảm tạo thrombin. Hồi sức cân bằng nhằm tránh vòng xoắn này.

Biểu hiện lâm sàng và red flags

Chảy máu nhìn thấy hoặc ẩn, sốc, đáp ứng thoáng qua với bolus, máu ra liên tục qua dẫn lưu, bụng/chậu nghi xuất huyết.

Red flags: cần ≥3–4 đơn vị hồng cầu trong giờ đầu; nhu cầu tiếp tục tăng; fibrinogen ≤1,5 g/L; calci ion hóa thấp; nhiệt độ <35°C; INR/aPTT kéo dài; toan/lactate tăng; hoặc chảy máu vi mạch lan tỏa.

Chẩn đoán và quyết định kích hoạt

Kích hoạt dựa vào lâm sàng và công cụ đã được cơ sở xác nhận; không chờ đủ 10 đơn vị. Lấy nhóm máu/crossmatch nhưng dùng máu cấp cứu không tương hợp chéo theo quy trình nếu đe dọa tính mạng. Theo dõi công thức máu, PT/INR, aPTT, fibrinogen, khí máu, lactate, calci ion hóa, K và viscoelastic testing nếu có [1].

Điều trị

  1. Kích hoạt một đầu mối: thông báo ngân hàng máu, trauma, gây mê, phòng mổ/can thiệp mạch; ghi thời điểm và số chế phẩm.
  2. Chiến lược cân bằng: khi chưa có kết quả hướng dẫn, dùng plasma:hồng cầu:tiểu cầu gần 1:1:1 theo gói MTP hoặc chiến lược fibrinogen/hồng cầu tùy hệ thống [1]. PROPPR không cho thấy khác biệt tử vong chung 24 giờ/30 ngày giữa 1:1:1 và 1:1:2, nhưng 1:1:1 đạt cầm máu nhiều hơn và giảm tử vong do mất máu trong 24 giờ [2].
  3. Theo mục tiêu: khi có kết quả, chỉnh chế phẩm theo fibrinogen/viscoelastic và số lượng tiểu cầu. Bù fibrinogen concentrate hoặc cryoprecipitate nếu fibrinogen ≤1,5 g/L; liều khởi đầu gợi ý 3–4 g [1].
  4. Tiểu cầu: duy trì >50 ×10⁹/L khi chảy máu; >100 ×10⁹/L khi TBI đang chảy máu [1].
  5. Calci và nhiệt: theo dõi calci ion hóa, duy trì khoảng bình thường bằng calcium chloride/gluconate; làm ấm máu và người bệnh, mục tiêu normothermia [1].
  6. TXA và kiểm soát nguồn: TXA trong 3 giờ theo chỉ định; MTP không thay thế phẫu thuật/can thiệp mạch.

Theo dõi, dừng MTP và tiên lượng

Lặp khí máu, calci, K, hemoglobin, fibrinogen và đông máu mỗi 30–60 phút hoặc sau mỗi chu kỳ theo tình trạng. Cảnh giác tăng kali, hạ calci, hạ thân nhiệt, toan, quá tải tuần hoàn, TRALI và hội chứng khoang. Khi kiểm soát nguồn, huyết động ổn và nhu cầu truyền giảm, thông báo dừng MTP để tránh lãng phí và truyền quá mức.

Khi nào cần chuyển chuyên khoa hoặc nhập viện

Người cần MTP phải ở phòng mổ/can thiệp mạch/ICU với đội trauma, huyết học–truyền máu và gây mê. Cơ sở không có ngân hàng máu/cầm máu can thiệp cần chuyển sớm sau can thiệp cứu sống.

Các điểm thực hành quan trọng

  • Không chờ đủ 10 đơn vị mới kích hoạt MTP.
  • MTP phải gắn với kế hoạch kiểm soát nguồn chảy máu.
  • Tỷ lệ cân bằng chỉ là cầu nối trước khi có xét nghiệm theo mục tiêu.
  • Fibrinogen ≤1,5 g/L cần thay thế.
  • Theo dõi calci ion hóa, K, nhiệt độ và toan liên tục.
  • Mục tiêu tiểu cầu cao hơn khi TBI đang chảy máu.
  • Chủ động tuyên bố dừng MTP khi cầm máu và sinh lý ổn định.

Tài liệu tham khảo

  1. Rossaint R, Afshari A, Bouillon B, et al. The European guideline on management of major bleeding and coagulopathy following trauma: sixth edition. Crit Care. 2023;27(1):80. doi:10.1186/s13054-023-04327-7. PMID:36859355. https://doi.org/10.1186/s13054-023-04327-7
  2. Holcomb JB, Tilley BC, Baraniuk S, et al. Transfusion of plasma, platelets, and red blood cells in a 1:1:1 vs a 1:1:2 ratio and mortality in patients with severe trauma: the PROPPR randomized clinical trial. JAMA. 2015;313(5):471-482. doi:10.1001/jama.2015.12. PMID:25647203. https://doi.org/10.1001/jama.2015.12